ForInvest – Coface değerlendirmesinde, “ABD-Çin ticaret anlaşması stratejik bir değişim değil, taktiksel bir ateşkess” yorumu yapıldı.
ForInvest Haber’e gönderilen açıklama şöyle:
30 Ekim’de, Başkan Xi Jinping ve Donald Trump, 2019’dan bu yana ilk kez Güney Kore’de düzenlenen APEC zirvesi kapsamında bir araya geldi. İki ülke, ABD’ye nadir toprak tedarik kaynaklarını çeşitlendirmek için zaman kazandıran, Çin’e ise deflasyonist baskıları yönetme ve teknolojik bağımsızlık hedeflerini sürdürme imkanı tanıyan taktiksel bir anlaşmaya vardı.
Bu anlaşma kapsamında açıklanan tavizler, küresel ticaret şirketlerine bir nebze rahatlama sağlayabilir. Ancak anlaşma halen kırılgan durumda: özellikle yarı iletkenler ve nadir topraklar konusunda çözülmemiş pek çok büyük ihtilaf bulunuyor ve her iki taraf da ticaret düşmanlıklarını yeniden alevlendirebilecek etkili kozlara sahip.
Kuala Lumpur’daki görüşmelerde sağlanan anlaşmanın ana noktaları
| Konu | Amerika Birleşik Devletleri | Çin | |
| Gümrük
Tarifeleri |
|
ABD tarım ürünleri üzerindeki %10-15’lik gümrük vergilerinin kaldırılma olasılığı | |
| İhracat Kontrolleri | İhracat kontrolleri için %50 iştirak[2] kuralının bir yıl süreyle askıya alınması | Beş ek nadir toprak elementi ve özerk düzenlemelerle ilgili planlanan kontrollerin[3] bir yıl süreyle ertelenmesi. | |
| Ziyaretler | Başkan Trump, gelecek Nisan ayında Çin’i ziyaret edecek. | Başkan Xi Jinping, ABD’yi daha sonraki bir tarihte ziyaret edecek. | |
| Tarım | Çin, Amerikan soya fasulyesi, canlı hayvan ve sebze alımlarını artırmayı taahhüt ediyor (Beyaz Saray notuna göre). | ||
| Liman Ücretleri | Karşılıklı liman ücretlerinde bir yıllık duraklama uygulanacak. |
Makroekonomik ateşkes: Kopmayı yavaşlatıyor ama bitirmiyor
Anlaşma, belirli gümrük tarifelerini geçici olarak düşürmekte ve ek ihracat kontrol önlemlerinden kaçınmayı öngörmektedir; bu durum ikili ticaret için ılımlı bir destek sağlayacaktır. Çin açısından, bu gelişme ABD’ye yapılan doğrudan ihracatta potansiyel bir toparlanma ve tarife kaynaklı üretim kaydırmalarının yavaşlaması sayesinde büyüme beklentilerinde hafif bir iyileşmeye (+0,2 puanla 2026’da %4,4) işaret etmektedir. Etki sınırlı kalacaktır: tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi eğilimi devam ediyor ve elektronik ile ilaç gibi hassas sektörler, gelecekteki gümrük engeli artışları riskine karşı duyarlılığını koruyor.
Bu ateşkes, dolayısıyla durumu temelden değiştirmemektedir: ABD’nin Çin’den ithalata bağımlılığı hala yüksek seviyededir ve Tayvan, teknoloji savaşı gibi jeopolitik gerilimler iş planlaması üzerinde baskı oluşturmaya devam etmektedir.
Sektörlere göre farklı etkiler
- Teknoloji ve yarı iletkenler: Kritik yazılımlar üzerindeki yeni ABD kısıtlamalarının askıya alınması, Çin’in teknolojik bağımsızlık hedefleri için bir nefes alma fırsatı sağlıyor. Ancak ABD’nin ileri seviye çipler konusunda taviz vermemesi, Çinli üreticiler için darboğazların devam etmesine yol açacak; aynı zamanda ABD şirketleri, Çin’deki analog çiplere uygulanan anti-damping önlemleri nedeniyle hâlâ risk altında kalacak.
- Nadir topraklar ve stratejik sektörler: Nadir topraklar ve stratejik sektörler: Çin’in beş ek nadir toprak elementi üzerindeki kontrolleri ertelemesi, ateşkes süresince ABD şirketlerine REE stoklarını artırmaları için bir yıl daha kazandırdı. Ancak küresel rafinajın neredeyse %90’ını kontrol eden Çin’e olan yapısal bağımlılık, üreticileri alternatif nadir toprak elementleri tedarik zincirleri kurmaya devam etmeye yönlendirecek.
- Tarım: ABD’de tarım üreticileri, özellikle soya fasulyesi üreticileri, anlaşmadan fayda sağlayacak. Ancak Çin’in soya fasulyesi ve diğer tarım ürünleri alımlarını artırma taahhüdüne rağmen, açıklanan hacimler tarihsel ortalamanın altında kalıyor ve Çin, Brezilya üzerinden ikame stratejisine devam ederek beklenen toparlanmanın kapsamını sınırlıyor.
- Sanayi ve tüketim ürünleri: Gümrük vergilerindeki azalma, Çin’in tekstil, oyuncak ve düşük marjlı ürün ihracatında ABD’ye yönelik hafif bir toparlanmaya yol açabilir. Aynı zamanda tarifeler arasındaki farkın daralması, montaj zincirlerinin üçüncü ülkeler (Vietnam, Hindistan) üzerinden “yeniden yönlendirilmesini” geçici olarak yavaşlatabilir.
“Bu ateşkes bir nefes alma fırsatı sunsa da, kalıcı garantiler bulunmadığından şirketlerin değer zincirlerindeki parçalanmaya karşı dikkatli olmaları gerekiyor. ABD-Çin stratejik rekabeti, küresel ticareti etkileme riski olarak hala gündemde” diyor Coface Kuzey Asya ekonomisti Junyu Tan.
